De vraag die we het vaakst krijgen over dakkapellen: heb ik een vergunning nodig? Het korte antwoord: aan de achterkant vaak niet, aan de voorkant bijna altijd wel. Het lange antwoord staat in deze gids, inclusief hoe u zelf kunt meten en waar het in de praktijk misgaat. De vergelijking met andere opties staat in dakkapel of dakopbouw.
- Vergunningvrij kan alleen op het achterdakvlak, of een zijdakvlak dat niet naar openbaar gebied is gekeerd.
- De kapel moet plat afgedekt zijn en niet hoger dan 1,75 meter, gemeten vanaf de voet.
- Er moet meer dan een halve meter blijven tot de dakvoet, de nok en de zijkanten van het dakvlak.
- Bij een monument of beschermd stadsgezicht vervalt de vergunningvrije route.
- Vergunningvrij is niet regelvrij: de bouwtechnische regels en het burenrecht gelden altijd.
Wanneer is een dakkapel vergunningvrij?
De landelijke regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een dakkapel is vergunningvrij als hij aan alle voorwaarden tegelijk voldoet. Voldoet hij aan één niet, dan is de hele kapel vergunningplichtig. Het gaat om de plek op het dak en om de maten.
De voorwaarden op een rij
| Voorwaarde | Wat het betekent |
|---|---|
| Achterdakvlak of zijdakvlak | Niet aan de voorkant; een zijdakvlak alleen als het niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd |
| Plat afgedekt | Geen schuin of rond dakje op de kapel |
| Hoogte maximaal 1,75 meter | Gemeten vanaf de voet van de kapel tot de bovenkant |
| Meer dan 0,5 meter boven de dakvoet | De onderkant zit een flink stuk boven de goot |
| Meer dan 0,5 meter onder de nok | De bovenkant blijft duidelijk onder het hoogste punt van het dak |
| Meer dan 0,5 meter van de zijkanten | Aan beide kanten blijft een strook dakvlak over |
Regels kunnen wijzigen en uw gemeente kan in het omgevingsplan aanvullende regels stellen. Check uw situatie altijd in het Omgevingsloket of bij de gemeente.
Een kapel die aan vijf van de zes voorwaarden voldoet, is niet vergunningvrij. De hele kapel valt dan onder de vergunningplicht.
Achterkant en openbaar toegankelijk gebied
"Achterkant" is niet altijd zo eenvoudig als het klinkt. Het gaat om de kant van de woning die niet naar de weg of een ander openbaar gebied is gericht. Bij een hoekwoning kan een zijdakvlak naar de straat gekeerd zijn; daar is een kapel dan niet vergunningvrij. Ook een achtertuin die grenst aan een openbaar park of pad kan een rol spelen. Twijfelt u, laat het dan toetsen.
Zo meet u zelf
- Meet op zolder de afstand van de vloer tot de nok, en van de zijkanten van het dakvlak tot de plek waar de kapel komt.
- Bepaal waar de voet van de kapel komt: meer dan een halve meter boven de dakvoet.
- Reken uit hoe hoog de kapel wordt en of de bovenkant meer dan een halve meter onder de nok blijft.
- Controleer of er aan beide zijkanten meer dan een halve meter dakvlak overblijft.
De halve meter onder de nok. Bij een woning met een lage kap komt een kapel van 1,75 meter al snel te hoog uit. Dan moet de kapel lager, of is een vergunning nodig. Meet dit als eerste.
Meet bij voorkeur van binnen én van buiten. Binnen meet u de nokhoogte en de plek van de sporen; buiten ziet u waar de dakvoet en de goot zitten en hoeveel ruimte er aan de zijkanten is. Een foto van het dakvlak helpt bij het bespreken met de aannemer.
De uitzonderingen: monument, stadsgezicht en omgevingsplan
- Rijksmonument: een dakkapel is altijd vergunningplichtig.
- Beschermd stadsgezicht of dorpsgezicht: de vergunningvrije route vervalt vaak; check de regels per gemeente.
- Omgevingsplan: de gemeente kan aanvullende regels stellen, bijvoorbeeld over het straatbeeld.
- Gemeentelijk monument: ook dan is vaak een vergunning nodig.
In de historische binnensteden van Delft, Leiden en Dordrecht, en in delen van Rotterdam en Den Haag, speelt dit vaak.
Vergunningvrij is niet regelvrij
Ook een vergunningvrije dakkapel moet voldoen aan de bouwtechnische regels: constructieve veiligheid, brandveiligheid, isolatie en ventilatie. Een kapel onderbreekt sporen of spanten, en de belasting moet goed worden overgebracht. Vaak is daarom een constructieberekening nodig. En bij een verbouwing van een verblijfsruimte gelden eisen aan bijvoorbeeld daglicht en ventilatie.
Ook een vergunningvrije kapel moet voldoen aan eisen voor bijvoorbeeld daglicht, ventilatie en isolatie als de zolder een verblijfsruimte is. De kapel moet ook waterdicht en constructief veilig zijn. Wij nemen dat altijd mee in het ontwerp.
Burenrecht: zicht op het erf van de buren
Het Burgerlijk Wetboek kent een regel over ramen dicht bij de erfgrens: zonder toestemming van de buren mag u binnen twee meter van de grens geen raam hebben dat direct zicht geeft op hun erf. Bij een kapel aan de achterkant van een rijwoning speelt dat zelden, maar bij een zijdakvlak of een smalle tuin kan het relevant zijn. Overleg met de buren voorkomt problemen.
Ook als het formeel niet nodig is: informeer de buren over de kapel en de bouwperiode. Dat voorkomt verrassingen en klachten tijdens de bouw.
Wij toetsen de maten voor uw dak en verzorgen de aanvraag als er toch een vergunning nodig is.
De VvE
Woont u in een appartement of bovenwoning, dan is het dak een gemeenschappelijk onderdeel. Ook als de gemeente geen vergunning vraagt, heeft u dan toestemming van de VvE nodig. Start dat traject vroeg, want vergaderingen zijn niet wekelijks.
Een dakkapel aan de voorkant
Aan de voorkant is een dakkapel vrijwel altijd vergunningplichtig, en dan toetst de gemeente ook aan welstand: past de kapel in het straatbeeld, in de breedte, de plaatsing en de materialen? In straten waar al voorkapellen staan, is de beoordeling meestal eenvoudiger. De procedure kost enkele weken tot maanden; plan dat in.
Wij toetsen de vergunningvrije route voor u en verzorgen zo nodig de vergunningaanvraag.
Bij een vergunningaanvraag voor de voorkant helpt het om te laten zien hoe de kapel in de straat past: foto's van de straat, de breedte ten opzichte van het dakvlak en materialen die aansluiten bij de woning. Een goed onderbouwde aanvraag wordt sneller beoordeeld.
De vergunningcheck in het Omgevingsloket
In het landelijke Omgevingsloket kunt u een vergunningcheck doen voor uw adres. U beantwoordt een reeks vragen over de plek en de maten, en krijgt een indicatie of een vergunning nodig is. Bewaar de uitkomst. Het is een indicatie, geen besluit; bij twijfel kunt u de gemeente om een bevestiging vragen.
Wat als u bouwt zonder vergunning die wel nodig was?
Bouwt u een kapel die toch vergunningplichtig blijkt, dan kan de gemeente handhaven: legaliseren via een alsnog aangevraagde vergunning, aanpassen of in het uiterste geval verwijderen. Ook bij verkoop kan een niet-vergunde kapel vragen oproepen. Even toetsen vooraf is veel goedkoper dan achteraf herstellen.
Een koper of taxateur kan vragen naar de vergunning van een kapel. Bewaar de uitkomst van de vergunningcheck of de vergunning bij de stukken van uw woning.
Voorbeelden: wel en niet vergunningvrij
| Situatie | Vergunningvrij? | Waarom |
|---|---|---|
| Platte kapel op het achterdakvlak, binnen alle maten | Meestal ja | Voldoet aan de landelijke voorwaarden |
| Kapel op het achterdakvlak, bovenkant tot dicht onder de nok | Nee | Minder dan een halve meter onder de nok |
| Kapel aan de voorkant | Nee | Voorkant is niet vergunningvrij |
| Kapel op het zijdakvlak van een hoekwoning naar de straat | Nee | Gekeerd naar openbaar toegankelijk gebied |
| Kapel op een rijksmonument | Nee | Monument altijd vergunningplichtig |
| Kapel met een schuin dakje | Nee | Moet plat zijn afgedekt |
Indicatief. Uw gemeente kan aanvullende regels hebben; check het altijd voor uw adres.
Prefab of ter plaatse en de openbare ruimte
Of de kapel prefab of ter plaatse wordt gebouwd, maakt voor de vergunningvrije route niet uit. Wel voor de praktijk: een prefab kapel komt met een kraan. Staat die op de openbare weg, dan is vaak een ontheffing of melding voor het gebruik van de openbare ruimte nodig. In binnensteden kan dat lastig zijn, en dan is ter plaatse bouwen de logische keuze. Lees ook dakkapel of dakopbouw over de doorlooptijden.
Toch een vergunning nodig: wat u aanlevert
Is een vergunning nodig, dan vraagt de gemeente in de regel:
- tekeningen van de bestaande en de nieuwe situatie: aanzichten, doorsnede en plattegrond;
- een situatietekening met de plek op het dak;
- gegevens over constructie, zoals een berekening;
- materiaal- en kleurgebruik, voor de welstandstoets;
- foto's van de woning en de straat.
Wij verzorgen de aanvraag en de tekeningen. Reken op enkele weken tot maanden voor een besluit, en plan de bouw daarna.
Combineren met isoleren en nieuwe pannen
Ligt het dak voor de kapel toch open, dan is het moment om het dakvlak te isoleren, en eventueel de pannen te vervangen als die oud zijn. De steiger staat er al. Ook een dakraam aan de voorkant, dat meestal wel vergunningvrij is, past goed bij een kapel aan de achterkant. Zie zolder isoleren.
Wij toetsen de route, verzorgen zo nodig de vergunning en plaatsen de kapel.
Veelgemaakte fouten
- Te dicht onder de nok meten. De halve meter onder de nok is de meest gemiste voorwaarde.
- Een zijdakvlak als achterkant zien. Bij een hoekwoning is dat vaak openbaar toegankelijk gebied.
- Vergeten dat het een monument of stadsgezicht is. Dan vervalt de vergunningvrije route.
- Denken dat vergunningvrij geen regels heeft. De bouwtechnische eisen gelden altijd.
- De VvE overslaan. Bij een appartement is toestemming nodig, ook zonder vergunning.
Een typische situatie uitgewerkt
Een tussenwoning uit de jaren zeventig, met een achterdakvlak dat uitkijkt op de tuinen. De bewoners willen een brede dakkapel. Gemeten blijkt dat een kapel van 1,75 meter hoog net te dicht onder de nok uitkomt. Door de kapel iets lager te maken en de voet iets hoger te leggen, past hij binnen alle maten en blijft hij vergunningvrij. Aan de voorkant komt een dakraam voor extra licht. De vergunningcheck bevestigt de route; de constructieberekening volgt, omdat er meerdere sporen worden onderbroken.
Dakkapellen in de Randstad
In naoorlogse wijken in Capelle aan den IJssel, Barendrecht, Spijkenisse en Zoetermeer past een kapel aan de achterkant vaak binnen de vergunningvrije maten. In de historische binnensteden van Delft, Leiden en Dordrecht, en in beschermde delen van Rotterdam en Den Haag, is een vergunning vaker nodig. Op de werkgebiedpagina's leest u wat er per plaats speelt.
Lees ook onze artikelen over dakraam of dakkapel, dakkapel of dakopbouw en zolder verbouwen.
Wat kost een dakkapel? Met onze kostencalculator ziet u in een minuut een richtprijs, inclusief btw, op basis van de omvang en het afwerkingsniveau.
Samenvatting
Een dakkapel is vergunningvrij op het achterdakvlak, of een zijdakvlak dat niet naar openbaar gebied is gekeerd, als hij plat is afgedekt, maximaal 1,75 meter hoog is en meer dan een halve meter afstand houdt tot de dakvoet, de nok en de zijkanten. Bij een monument of in beschermd stadsgezicht vervalt die route. De bouwtechnische regels, het burenrecht en de VvE gelden altijd. Doe de vergunningcheck en meet de afstand tot de nok als eerste.
Lees verder in dakkapel of dakopbouw of vergunning bij een verbouwing.
Alexej is eigenaar van Rotterdamse Bouwbedrijf, een familiebedrijf dat hij samen met zijn vader opbouwde. Hij groeide op in de bouw en is met een eigen team van 20 tot 30 vakmensen het aanspreekpunt bij verbouwingen in Rotterdam en de Randstad, van de eerste opname tot de oplevering.